Dunajec i przełom
Rzeka, która przecięła góry zamiast je opłynąć
Dunajec przebił się przez wapienny masyw Pienin, tworząc kanion o ścianach sięgających kilkuset metrów. Na kilku kilometrach w linii prostej rzeka wije się przez ponad dwa razy dłuższy odcinek koryta.
- Źródła
- połączenie Czarnego i Białego Dunajca na Podhalu
- Przełom
- około 9 km w linii prostej, znacznie więcej wzdłuż koryta
- Granica
- na odcinku przełomu rozdziela Polskę i Słowację
- Ujście
- do Wisły w okolicach Opatowca
Jak powstał przełom
Rzeka płynęła tędy, zanim góry osiągnęły dzisiejszą wysokość. W miarę jak masyw się wypiętrzał, Dunajec wcinał się w podnoszące się podłoże, utrzymując swój bieg. Tempo erozji nadążało za tempem wypiętrzania.
Efektem jest przełom antecedentny - dolina przecinająca pasmo górskie w poprzek, wbrew logice, według której rzeka powinna je opłynąć. Ściany kanionu w najwyższych miejscach mają kilkaset metrów.
Meandry i skały z nazwami
Na odcinku przełomu Dunajec wielokrotnie zakręca, tworząc pętle, które wydłużają trasę ponad dwukrotnie w stosunku do odległości w linii prostej. Właśnie te zakola sprawiają, że spływ tratwą jest tak widowiskowy - krajobraz zmienia się co kilkaset metrów.
Mijane skały mają własne nazwy, w większości związane z legendami: Siedem Mnichów, Zbójnicki Skok, Sokolica, Facimiech. Flisacy opowiadają o nich pasażerom od dwustu lat.
Granica państwowa biegnie środkiem nurtu, więc płynąc przełomem, kilkakrotnie przekracza się linię między Polską a Słowacją.
Rzeka dzisiaj
Powyżej przełomu Dunajec spiętrzono zaporą w Niedzicy, tworząc Jezioro Czorsztyńskie. Zbiornik reguluje przepływ i chroni dolinę przed powodziami, ale zmienił też charakter rzeki poniżej zapory.
Dunajec pozostaje jedną z czystszych rzek górskich w Polsce. Żyje w nim pstrąg potokowy i lipień, a odcinki objęte zasadami wędkarstwa bezzwrotnego przyciągają muszkarzy z całego kraju.
Przy wysokim stanie wody spływy i rafting są wstrzymywane. Poziom Dunajca zmienia się szybko po opadach - to normalna cecha rzeki górskiej, nie awaria.