Kotuńka

Związana z Kotuńką legenda opowiada o nieudanej próbie diabła, który niósł wielki głaz, aby zrzucić go na Zamek Pieniński i w ten sposób pokonać świętą Kingę. W momencie gdy rozległo się pianie koguta, siły opuściły go całkowicie, dlatego kamień spadł wprost do koryta Dunajca. Właśnie tam uformowała się skała, którą górale nazywają Kotuńką – określenie to nawiązuje ich zdaniem do zwierzęcia czającego się w gotowości. Podanie to od pokoleń krąży wśród mieszkańców Pienin i pomaga wyjaśnić, dlaczego tak niewielka formacja zajmuje tak ważne miejsce w lokalnej tradycji.

Przez wiele lat nurt Dunajca wokół tej skały służył kajakarzom górskim jako naturalny poligon treningowy. Woda płynie tam bardzo szybko i wytwarza silne zawirowania, co wymaga precyzyjnej techniki i dobrego opanowania sprzętu. Sportowcy regularnie korzystają z tego fragmentu rzeki, a po lewej stronie Kotuńki często montuje się specjalne bramki, które wyznaczają dokładny tor przejazdu. Dzięki temu miejsce łączy walory przyrodnicze z możliwościami aktywnego spędzania czasu, przyciągając osoby szukające adrenaliny na wodzie.

Już w XIX wieku skała zaczęła pełnić funkcję charakterystycznego znaku powitalnego dla wszystkich przybywających do Szczawnicy. W okresie od 1875 do 1912 roku na jej szczycie stała pierwsza rzeźba przedstawiająca górala witającego gości. Tradycję podtrzymano w 1997 roku, gdy szczawnicki artysta Józef Madeja stworzył kolejną figurę. W 2016 roku zastąpił ją nowy góral – wysoki na około 4,5 metra i ważący 1,5 tony – który dumnie dzierży ciupagę. Każda z tych rzeźb podkreślała znaczenie Kotuńki jako pierwszego elementu krajobrazu, na jaki zwracają uwagę podróżni.

Wapienna skała wyłania się z Dunajca dokładnie na wjeździe do Szczawnicy i choć osiąga jedynie 9,5 metra wysokości, od wieków pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli całego regionu Pienin. Jej obecność w nurcie rzeki sprawia, że trudno ją przeoczyć, niezależnie od tego, czy ktoś płynie kajakiem, jedzie drogą, czy spaceruje ścieżką wzdłuż brzegu. Dla dzieci figura górala na szczycie stanowi ciekawą postać, którą chętnie pokazują sobie nawzajem, a dorośli dostrzegają w niej trwałe połączenie przyrody z historią i folklorem.

Obecność Kotuńki przypomina, jak jeden element krajobrazu potrafi łączyć dawne podania, sportowe wyzwania i codzienne powitania w jednym miejscu, które od pokoleń definiuje charakter Szczawnicy.