Park Dolny

Po zakończeniu okresu dzierżawy w 1910 roku teren Parku Dolnego przeszedł na własność Adama Stadnickiego, a następnie trafił w ręce jego spadkobierców. Przez kolejne dziesięciolecia funkcjonował jako element infrastruktury uzdrowiskowej Szczawnicy, choć jego pierwotny kształt uległ pewnym modyfikacjom. Przełom nastąpił w 2012 roku, kiedy przeprowadzono tam pełną rewitalizację. W jej ramach obszar podzielono na kilka stref o różnych funkcjach. Najbliżej wejścia wydzielono przestrzeń ciszy z altaną muzyczną, w której organizowane są koncerty i spotkania kulturalne. Centralny punkt zajmuje staw, za którym rozciąga się ogród botaniczny z licznymi gatunkami roślin. Dalej ulokowano plac zabaw, chętnie odwiedzany przez najmłodszych. Na terenie parku jest też fontanna otoczona rabatami kwiatowymi oraz sztuczna grota. W grocie zamontowano tablicę upamiętniającą Mikołaja Zbylikiewicza, marszałka Sejmu Galicyjskiego, odpowiedzialnego za wytyczenie szlaku ze Szczawnicy do Czerwonego Klasztoru.

Historia całego założenia sięga drugiej połowy XIX wieku i jest nierozerwalnie powiązana z zagospodarowaniem źródeł mineralnych noszących nazwy Szymona, Anieli i Heleny. To Józef Szalay, założyciel uzdrowiska, 20 stycznia 1860 roku podjął decyzję o wydzierżawieniu 17,5 morgi gruntu Spółce Zdrojowisk Krajowych na okres 50 lat. Warunkiem dzierżawy było wybudowanie Zakładu Kąpielowego. Jeszcze w tym samym roku wzniesiono kilka drewnianych obiektów, a ujęcia wód leczniczych zabezpieczono kamiennymi cembrowinami. W latach 1861–1868 zrealizowano pełny projekt parku jako integralnej części kompleksu zdrowotnego. W 1889 roku na sąsiednim Miedziusiu doktor Józef Kołaczkowski uruchomił Zakład Wodoleczniczy zwany Hydropatią. Budynek ten przetrwał do dziś i obecnie mieści Hotel Maria & Spa, który bezpośrednio przylega do parku. W bliskiej odległości stoją też willa Szwajcarka Dolna oraz zabytkowa Kaplica Matki Bożej Częstochowskiej. Cały ten układ pokazuje, jak uzdrowiskowe inwestycje XIX wieku ukształtowały dzisiejszy krajobraz centrum Szczawnicy.

Park Dolny leży po północnej stronie ulicy Głównej, u podnóża góry Bryjarki, co czyni go łatwo dostępnym punktem w samym sercu uzdrowiska. Po rewitalizacji z 2012 roku stał się popularnym celem spacerów zarówno wśród kuracjuszy, jak i turystów odwiedzających Pieniny. Rodziny z dziećmi kierują się przede wszystkim w stronę placu zabaw, gdzie najmłodsi spędzają czas na urządzeniach, podczas gdy rodzice mogą usiąść na ławkach w pobliżu. Osoby szukające ciszy wybierają strefę z altaną, szczególnie w godzinach porannych, gdy ruch na ulicy Głównej jest jeszcze umiarkowany. Spacer po alejkach wokół stawu i przez ogród botaniczny zajmuje zazwyczaj 25–40 minut, w zależności od tempa. W ogrodzie botanicznym dominuje zieleń różnych odcieni, a szum liści i odgłos pluskającej fontanny tworzą naturalne tło. Przy grocie warto zatrzymać się dłużej, aby przeczytać inskrypcję o wkładzie Zbylikiewicza w rozwój regionalnych szlaków. Źródełko Wanda pozwala na bezpośrednie spróbowanie wody mineralnej o potwierdzonych właściwościach leczniczych, co nawiązuje do pierwotnego przeznaczenia tego terenu.

Obecna forma Parku Dolnego łączy dawne funkcje zdrowotne z współczesnymi potrzebami rekreacyjnymi. Inicjatywa Szalaya z 1860 roku, która doprowadziła do ujęcia źródeł i budowy drewnianych obiektów, zaowocowała trwałym zielonym obszarem, który nadal służy regeneracji. Staw i ogród botaniczny zapewniają miejsce na spokojne spacery, altana muzyczna dodaje wymiaru kulturalnego, a plac zabaw sprawia, że dzieci nie nudzą się podczas rodzinnych wyjść. Tablica w grocie przypomina o historycznym znaczeniu Mikołaja Zbylikiewicza i szlaku do Czerwonego Klasztoru, co pozwala połączyć relaks z elementami edukacyjnymi. Lokalizacja u stóp Bryjarki chroni przed nadmiernym hałasem ulicy Głównej, jednocześnie umożliwiając szybki powrót do centrum. Turyści, którzy przyjeżdżają tu wiosną lub wczesnym latem, mogą w pełni skorzystać z bujnej roślinności ogrodu botanicznego i atmosfery panującej wokół fontanny. Park pozostaje żywym świadectwem początków szczawnickiego uzdrowiska, oferując praktyczną przestrzeń do odpoczynku bez względu na długość pobytu w regionie.
(5789 znaków ze spacjami)